Geçen gün (10 Haziran 2026 tarihli kesintiden bahsediyorum) Gemini’de yaşanan erişim sorunu benim aklıma teknik bir arızadan çok daha basit bir soruyu getirdi: Bir araç çalışmayınca biz de duruyor muyuz?
Eskiden bir internet sitesi açılmadığında “site gitmiş” der geçerdik. Bugün bir yapay zeka aracı cevap vermeyince işin rengi biraz değişiyor. Çünkü artık bu araçlar sadece merak ettiğimiz bir soruya cevap veren oyuncaklar değil. Yazı yazarken, metin özetlerken, kod incelerken, e-posta taslağı çıkarırken, hatta bazen düşünmeye başlamak için bile kullanılıyorlar.
Gemini’de yaşanan kesinti benim açımdan şunu gösterdi: En büyük teknoloji şirketlerinin servisleri bile bazen durabiliyor. Bu kötü bir şey mi? Tek başına hayır. Ama bütün iş akışını tek bir araca bağladıysak, o zaman küçük bir kesinti bile gereğinden fazla sorun çıkarabiliyor.
Ben bu durumu biraz ofisteki elektrik kesintisine benzetiyorum. Elektrik kesilince masa, dosya, sandalye yerinde durur ama iş akışı bir anda bozulur. Yapay zeka araçları da artık birçok kişi için böyle bir yere geldi. Görünürde sadece bir sekme açık; ama o sekme kapanınca yazının taslağı, araştırmanın yönü veya karar verme süreci aksayabiliyor.
Yapay Zeka Yardımcı Olmalı, Yerimize Düşünmemeli
Yapay zekaya karşı değilim. Hatta doğru kullanıldığında çok faydalı olduğunu düşünüyorum. Ama yardımcı araç ile yerimize düşünen araç arasında ince bir çizgi var. Bu çizgi kaybolunca sorun başlıyor.
Bir avukat olarak bu konuda biraz daha temkinli düşünüyorum. Çünkü bir metinde, bir yorumda veya bir öneride son sorumluluk kullandığımız araca ait değil. Ekranda çıkan cevap çok düzgün görünebilir. Cümleler akıcı olabilir. Hatta insanı ikna edecek kadar kendinden emin yazılmış olabilir. Ama yanlışsa, eksikse veya bağlamı kaçırıyorsa bunun sonucunu araç değil, onu kullanan kişi taşır.
Bu yüzden yapay zeka araçlarını kullanırken benim kafamda hep şu ayrım var: Fikir almak başka, doğrulamadan kullanmak başka.
Mesela bir yazıya başlarken yapay zekadan başlık fikri alınabilir. Bir konuyu sadeleştirmesi istenebilir. Uzun bir metnin özetini çıkarması işe yarayabilir. Ama önemli bir bilgi varsa, hele işin içinde güvenlik, kişisel veri, para, sağlık veya hukuki sonuç doğurabilecek bir konu varsa, tek cevapla yetinmek doğru değil.
indir365’i kurarken de aslında benzer bir refleksle hareket etmeye çalışıyorum. Bir programı yazarken sadece “indir” demek bana yeterli gelmiyor. Resmi kaynak, platform, lisans, sistem gereksinimi, güvenilir indirme bağlantısı gibi ayrıntılara bakmak gerekiyor. Örneğin Google Chrome veya Microsoft Edge gibi tarayıcılarda mesele sadece popülerlik değil; kullanıcıyı doğru kaynağa yönlendirmek.
Aynı şey iş araçları için de geçerli. Notion, Slack veya benzeri uygulamalar günlük işi kolaylaştırıyor. Ama bu araçlardan hangisini kullanırsak kullanalım, tüm düzeni tek bir uygulamanın çalışmasına bağlamak bana çok sağlıklı gelmiyor.
Gemini kesintisi bana şunu hatırlattı: Dijital konfor arttıkça bağımlılık da sessizce artıyor.
Bugün Gemini çalışmaz, yarın başka bir yapay zeka aracı yavaşlar. Bir gün kullandığımız not uygulamasına erişemeyebiliriz. Bir gün e-posta servisi aksayabilir. Hatta basit bir tarayıcı sorunu bile bütün iş akışını kilitleyebilir. Bu nedenle bilgisayarda kullandığımız temel araçları seçerken sadece “ne kadar akıllı?” diye değil, “çalışmadığında alternatifim ne?” diye de düşünmek gerekiyor.
Benim İçin Basit Kural: Kullan, Ama Kontrol Et
Benim kendi adıma uygulamaya çalıştığım birkaç basit kural var. Önemli bilgiyi tek kaynaktan almamaya çalışıyorum. Yapay zeka bir şey söylediyse, özellikle güncel veya teknik bir konuysa ayrıca kontrol ediyorum. Yazdığı metni doğrudan kullanmak yerine kendi dilimden geçiriyorum. Bir de mümkün olduğunca bütün iş akışımı tek araca bağlamamaya çalışıyorum.
Bunun çok iddialı bir teknoloji felsefesi olduğunu söylemiyorum. Daha çok günlük kullanım refleksi. Tıpkı önemli dosyanın tek kopyasını masaüstünde tutmamak gibi. Tıpkı şifreleri rastgele bir not dosyasına yazmamak gibi. Tıpkı program indirirken ilk çıkan butona tıklamamak gibi.
Yapay zeka araçları hayatımızda kalıcı olacak gibi görünüyor. Gemini, ChatGPT, Copilot ve benzeri araçlar muhtemelen daha da güçlenecek. Ama bu güçlendikçe bizim kullanıcı olarak biraz daha bilinçli olmamız gerekiyor. Çünkü kolaylık bazen dikkati azaltıyor.
Gemini kesintisi büyük bir felaket değildi. Ama güzel bir uyarıydı. Bana göre bu olayın özeti şu: Yapay zekadan faydalanalım, ama direksiyonu tamamen ona bırakmayalım.
Bazen en iyi teknoloji alışkanlığı, ekrandaki cevaba hemen inanmadan önce iki saniye durup “Bunu gerçekten kontrol ettim mi?” diye sormak olabilir.